رفتن به مطلب
Added by Amir

Added by Amir

HAFEZ

هیتیرا یا هیتایرا ، زنان زیبا و فرهیخته

پست های پیشنهاد شده

هیتیرا یا هیتایرا، به زنان زیبا و فرهیخته‌ای اطلاق می‌شد که در یونان باستان با مردان اصیل و تحصیل‌کردۀ آتنی هم‌نشینی می‌کردند. آن‌ها از لحاظ میزان استعداد و تفکر فراتر از زنان آتنی بودند و هم‌نشینی با آن‌ها برای مردان فضیلت محسوب میشده است. از آنجا که آن‌ها با افراد فرهیخته و دارای کمالات معاشرت جنسی می‌کردند، با روسپیان عادی فرق داشتند.

 

هیتایرا: از «ایلیاد» تا «نوآر»

ما هیتایرا را برای درک و دریافت ِ عشق، فاحشه را برای رفع نیاز جنسی و همسران را برای فرزندآوری و خانه‌داری می‌خواهیم.

ـ دموستنس

 

هیتایرا در زبان یونانی، به معنای «هم‌نشین زن» است؛ و در یونان باستان، به مهم‌ترین طبقه از طبقات روسپی‌گران ِ آتنی گفته می‌شده است. روسپی‌گری در آتن به‌عنوان یک حرفه‌ مستقل رواج داشته است و هرکدام از طبقات ِ مختلف ِ روسپی گران، دارای شأن و ارزش بوده‌اند. امّا علّت اینکه طبقۀ هیتایرا از دیگر طبقات مهم‌تر بوده، این است که در این طبقه، در کنار پرورش زیبایی و جذابیت‌های جنسی زنان، شکوفایی استعدادها و طرز تفکر هیتایرا‌ها نیز رشد می‌کرده است تا جایی که این درجه از تفکر و استعداد از دیگر زنان آتنی (حتی همسران پادشاه و وزیران یونان) فراتر می‌رفته است.

برخلاف ِ روسپی گران ِ طبقات ِ عادی که همگی در یک مکان ِ کوچک، دسته‌جمعی زندگی می‌کردند، هیتایراها معمولاً تنها زندگی می‌کردند و موقعیت حسادت برانگیز و قابل‌احترامی ‌ازنظر ثروت داشتند. چراکه آن‌ها توسط‌ دولت حمایت می‌شدند و مالیات می‌پرداختند.

با اینکه آن‌ها عموماً خارجی، برده یا آزادشده بودند، آزادی بسیار زیادی نسبت به زنان ازدواج‌کرده داشتند. جالب اینجاست که رفت‌وآمد مردهای مجرد به خانۀ‌ هیتایراها نه تنها هیچ‌گاه مورد سرزنش جامعه قرار نمی‌گرفته است، بلکه جامعه مردهای مجرد را به هم‌خوابگی با هیتایرا‌ها تشویق می‌کرده است چرا که منش رفتاری ‌هیتایرا»ها زبانزد خاص و عام بوده است؛ و ناگفته نماند که ازجمله امتیازات مهمی که برای یک مرد در کنار تحصیلات به‌حساب می‌آمد، هم‌نشینی با یک ‌هیتایرا‌ بود و دختران باکره آتنی برای ازدواج، مردی را برمی‌گزیدند که در کنار تحصیلات خود، تجربه هم‌نشینی با ‌هیتایرا‌ها را نیز داشته باشد امّا طبیعتاً همه مردان لیاقت هم‌نشینی با یک ‌هیتایرا را نداشته‌اند و تنها مردانی که در شأن آن‌ها بودند، مردان آتنی ِ اصیل بودند که اکثراً تحصیل‌کرده‌های جامعه به‌ حساب می‌آمدند امّا ‌هیتایرا‌ها هیچ‌گاه نمی‌توانستند با این مردها ازدواج کنند زیرا یک آتنی ِ اصیل نبودند؛ و ازدواج یک مرد آتنی با یک زن ِ ‌هیتایرا‌، نوعی بدنامی محسوب می‌شده است. معمولاً زنان ِ اصیل آتنی تا زمان ِ ازدواج باکره بودند.

هیتایرا‌ها اغلب به‌عنوان خوش‌گذران  ــ و نه روسپی ــ در جشن‌ها و مجالس قربانی کردن‌ها دعوت می‌شدند تا به آن جشن شأن و منزلتی خاص را ببخشند. اگرچه ‌هیتایرا در تمام نقاط کشور یونان مهم‌تر ا از دیگر طبقات روسپی‌ها تلقی می‌شده است امّا ‌هیتایرا‌هایی که از دو شهر ‌کورینتوس‌ و ‌آتن‌ وجود داشتند، به خاطر فضایل فوق‌العادۀ فیزیکی و فرهنگی به‌طور ویژه‌ای موردنظر بوده‌اند. برای مثال دو زن از طبقۀ هیتایرا با نام‌های فرانی[1] و لائیس[2] که اولی متعلق به آتن و دومی متعلق به شهر کورینتوس بودند، ازجمله نمایندگان مجلس سنای یونان به شمار می‌رفتند و بر فعالیت‌های راهبردی کشور در رابطه با طبقۀ هیتایرا نظارت می‌کردند. اکثر هیتایراها به‌قدری ثروتمند بودند که برای بهبودهای مدنی و اجتماعی در جامعه سرمایه‌گذاری می‌کردند.

هیتایراها معمولاً در کنار زیبایی جسمی و ظاهری، به فعالیت‌های هنری خاصی مشغول بودند و اکثراً شعر می‌سرودند و برخی نیز دستی در نوشتن نمایشنامه داشتند که در حال حاضر هیچ‌ نسخه‌ای از این نمایشنامه‌ها وجود ندارد و تنها تاریخ‌نگاران دراین‌باره نوشته‌اند؛ و باید گفت که هیتایراها مانند سایر آموزش‌های اولیه، موسیقی را نیز آموزش می‌دیدند و اغلب همگی در خلوت خود به نواختن موسیقی نیز مشغول بودند.

نکته قابل‌توجه این است که هیتایرا نباید با فاحشه اشتباه گرفته شود. اگرچه فاحشه‌ها و هیتایراها هر دو از طبقات ‌روسپی‌گران‌ هستند امّا ‌فاحشه‌ها در خیابان‌ها یا خارج از فاحشه‌خانه‌ها روابط جنسی برقرار می‌کردند و هیتایرا‌ها همگی برای روسپی‌گری به مکان معلوم دعوت می‌شدند و همان‌طور که اشاره شد، هرکسی نیز توانایی هم‌نشینی با ‌هیتایرا‌ را نداشته است زیرا ابتدا باید ازلحاظ منش و رفتار و تحصیلات در شأن هیتایرا‌ می‌بوده و دوما باید از توانایی پرداخت هزینۀ هیتایرا‌ برمی‌آمده است. شاید بتوان ‌هیتایرا‌ را با دو طبقۀ مهم گیشا در ژاپن با نام‌های نادیتو[3] و اوئیران[4] و با کیسینگ[5] در کره مقایسه کرد که البته هیچ‌کدام از این‌ها آزادی و قدرت اجتماعی و سیاسی و ثروت هیتایرا را نداشته‌اند و این مقایسه تنها به‌منظور احترامی که هر سه کشور برای این طبقات قائل بوده است قابل‌درک است.

معمولاً زندگی یک هیتایرا به‌عنوان یک دختر برده شروع می‌شد. بعضی از آن‌ها در جنگ‌ها و بعضی دیگر به‌وسیلۀ‌ اولیای فقیرشان به بردگی فروخته می‌شدند. دختران برده‌ای که برای روسپی‌گری در طبقۀ هیتایرا انتخاب می‌شدند اغلب زیبا و بااستعداد بودند. آن‌هایی که آینده‌دار به نظر می‌رسیدند بسیار گران بودند به‌طوری‌که یک نفر نمی‌توانست آن‌ها را خریداری کند و گروهی از متشکل از سه یا تعداد بیشتری سرمایه‌گذار برای خرید آن‌ها لازم بود. سپس، این برده‌ها وارد مدرسه‌ای می‌شدند تا آموزش‌های لازم را ببینند. آن‌ها آموزش می‌دیدند تا آلات موسیقی دلخواه خود را بنوازند، برقصند و در جمع صحبت کنند. همچنین فلسفه و سیاست می‌آموختند؛ بنابراین طبیعی است که به سخنوری نیز شهرت داشتند. آن‌ها حتی پیش از آن‌که آموزش ببینند می‌توانستند به‌عنوان فاحشه یا خوش‌گذران کرایه شوند؛ اما پس ‌از اینکه آموزش‌های لازم را می‌دیدند، نام هیتایرا به آن‌ها اعطا می‌شد.

در ضیافتی که به جشن سیمپوزیا یا جشن می‌خوارگی شهرت داشت و سرگرمی عصرانه مردهای یونانی بود و چندین طبقه روسپی‌گران در آن دیده می‌شدند، فاحشه‌های جوانی که آموزش خاصی ندیده بودند به تمیز کردن و آوردن غذا می‌پرداختند و دختران در حال آموزش به فلوت زدن و رقصیدن مشغول می‌شدند. اگر هر یک از این دختران نظر میهمانان را جلب می‌کرد، آن‌ها باید با او وارد رابطه جنسی می‌شدند؛ اما ‌هیتایرا‌‌ها درحالی‌که اغواگران بی‌نظیری به‌حساب می‌آمدند، می‌توانستند در سرگرمی‌های بهتری شرکت داشته باشند و حتی سخنرانی کنند.

پلوتارک[6] ، تاریخ‌نگار یونانی، در کتاب ‌سرگذشت‌ها در قسمتی از زندگی دیمیتریوس[7]، نوشته است که: "دیمیتریوس (پادشاه) همزمان همسران اصیل ِ بسیاری داشت درحالی‌که هم‌نشین زنانی آزاد و با کمالات از ]طبقۀ[ هیتایرا‌ بود." پلوتارک، محبوب‌ترین معشوقۀ دیمیتریوس را یک ‌هیتایرا با نام لامیا[8] از اهالی آتن معرفی می‌کند و از چهارده ویژگی لامیا‌ نام‌ می‌برد؛ و طبق گفته‌ها، ‌لامیا تنها معشوقۀ دیمیتریوس بوده است که می‌توانسته فلوت بنوازد. معمولاً هیتایراهایی که با پادشاهان رابطه داشتند، به‌اصطلاح «تک‌پَر» بودند و تنها با پادشاه در رابطه بودند.

همچنین پولمون[9]، تاریخ‌نگار، دربارۀ منش ِ لامیا در کتاب سرگذشت آتن می‌گوید: "لامیا یک مجموعۀ با ارزش از لباس و کتاب و مجسمه‌های گران‌قیمت که دیمیتریوس به او اهدا کرده بود را به مردم فقیر آتن بخشید". پولمون همچنین لامیا را نه تنها به خاطر زیبایی ظاهری تحسین می‌کند بلکه او را یکی از باهوش‌ترین زنان آتن می‌داند و معتقد است که زنان در طبقۀ هیتایرا باهوش‌ترین زنان یونان هستند. مشهورترین زنان هیتایرا، معشوقه‌های الکساندر (اسکندر) کبیر بوده‌اند و آن‌ها نوعی محافظ شخصی الکساندر هم محسوب می‌شدند و آموزش شمشیرزنی نیز دیده بودند.

دموستنس[10]،  سخنور و سياستمدار رمی) می‌گوید: "ما هیتایرا را برای درک و دریافت ِ عشق، فاحشه را برای رفع نیاز جنسی و همسران را برای فرزند آوری و خانه‌داری می‌خواهیم."

پلوتارک در کتاب سرگذشت‌ها توضیح می‌دهد که قیمت کرایۀ هیتایرا برای یک شب، ۳۰ «مینا» بوده است. ازآنجاکه هر «مینا» برابر با ۱۰۰ «دراخما» و هر «دراخما» حقوق روزانه یک کارگر ماهر بوده است، می‌توان دریافت که قیمت کرایۀ هیتایرا برابر با هشت سال حقوق یک کارگر ساده بوده است.

نکتۀ جالب اینجاست که موقعیت هیتایراها با تغییر فضای اجتماعی و گسترده شدن ابعاد فرهنگی در جامعه، به خطر نمی‌افتاده است. درواقع هرچه که روابط جنسی در فرهنگ یونان رشد می‌کرد، طبقۀ فاحشه‌ خود را با شرایط وفق می‌داده تا بتواند همچنان محبوبیت خود را میان مردم عادی یونان حفظ کند امّا عکس این عمل مربوط است به طبقۀ هیتایرا. به این معنا که آن‌ها خود را به‌عنوان ارائه‌دهندگان مُد به جامعه یونان می‌شناختند و با تغییر فضای فرهنگی و اجتماعی جامعه خود، راهکار یا روش تازه‌تری ارائه می‌دادند تا جامعۀ فرهنگی جدید، طرح‌های نوین آن‌ها را تأیید کند. این راهکارها از ارائۀ شیوه هم‌خوابگی با مردان ــ به‌طوری‌که حتّی در آزادترین جامعه برای روابط زناشویی، هم‌نشینی با ‌هیتایرا‌ یک امتیاز به‌حساب آید ــ گرفته تا ارائۀ مُد و سبک‌های جدید ظاهر و اندام، مثال‌زدنی است.

برخی از محققان کتاب ‌ایلیاد اثر هومر‌ را جرقه‌ای پیدایش طبقۀ ‌هیتایرا‌ می‌دانند. هومر، شاعر و داستان‌نویس، در کتاب ‌ایلیاد‌ دو زن با نام‌های بریسه‌ئیس[11] و کریسه‌ئیس[12] را با رفتار و ظاهری‌ مشابه آنچه دربارۀ ‌هیتایرا‌ گفته شد توصیف کرده است که ‌آشیل، قهرمان اسطوره‌ای یونان در داستان جنگ تروآ، آن‌ها را اسیر کرده بود. بریسه‌ئیس رفته‌رفته به معشوقه‌ی دائمی آشیل تبدیل شد درحالی‌که کریسه‌ئیس به دست آگاممنون، رهبر جنگ تروآ در کتاب ‌ایلیاد‌، سپرده شد. این زن‌ها غنیمت‌هایی بودند که به لحاظ ظاهری به‌قدری زیبا و خوش‌اندام بودند که به آن‌ها اجازۀ هم‌نشینی با سایر سربازان داده نمی‌شد. همچنین زنی دیگر با نام تکمسا[13] برده‌ای بود که آژاکس، دومین جنگجوی اسطوره‌ای پس از آشیل، او را به اسارت گرفته بود. هومر درباره تکمسا توضیح می‌دهد که او با آژاکس ماند و به‌جز معشوقه، به‌عنوان مشاور جنگی انتخاب شد. این سه زن در کتاب ‌ایلیاد‌ همگی در کنار زیبایی ظاهری، مشاوران برجستۀ جنگ تروآ نیز بوده‌اند و همگی نیز از شأنی والا بهره‌مند بوده‌اند؛ بنابراین به نظر می‌رسد که ‌ایلیاد مقدمه‌ای برای شکل‌گیری طبقۀ هیتایرا‌‌ بوده است.

 

«هیتایرا» و روانشناسی نوین: «فم فتال»

طبق تحقیقات تونی وولف[14]، پژوهشگر زوریخی که زیر نظر کارل گوستاو یونگ تحقیقاتش را انجام می‌داد، چهار بُعد شخصیتی در یک زن وجود دارد که این چهار بُعد را تونی گرنت[15]، نویسنده، در کتاب زن بودن، تحقق زنانگی و یافتن عشق بدین شکل نام‌گذاری کرده است:

۱. دلربا و لوند[16]

۲. زن معنوی[17]

۳. مادر

۴. جنگجو[18]

‌تونی ولف معتقد است که تنها زنانی از محبوبیت مداوم بهره‌مند هستند که این چهار بعد خود را به‌طور متعادل بروز دهند و ‌تونی گرنت نیز در کتابش تنها از هیتایرا به‌عنوان اسطوره زنانگی و فم فتال (زن اغواگر) یاد می‌کند و معتقد است که هیتایراها دختران زیبا و آراسته‌ای هستند که از ذکاوتی بالا بهره‌مند هستند. در اشعار آراتوس، شاعر، هیتایراها در عرش به لوندی می‌پردازند و خدایان را اغفال می‌کنند و نیز ارواح نیکوکاران را از لذت و جاودانگی برخوردار می‌سازند. همچنین در ایلیاد به زیبایی بسیار زنان بَرده اشاره شده که مانند زیور، پرشکوه و زیبا هستند. آنان به «اغواگران» معرفی شده‌اند که در کنار زیبایی، ‌هیتایرا‌ها دارای هوش و ذکاوت هستند. در برخی موارد نیز ‌هیتایرا‌ به‌عنوان معشوقه‌های خدایان معرفی شده (مانند رسالۀ اسطوره‌شناسی پلوتارک) و در موارد دیگر هیتایرا الهۀ عشق معرفی شده است.

پیداست که چنین زن ِ اغواگری که هر چهار بعد شخصیتی خود را به‌طور متعادل بروز می‌دهد الگوی مناسبی برای فم فتال‌های سینما باشد.

اگرچه ممکن است پیشینۀ هیتایرا به ‌ایلیاد‌ برگردد امّا بسیاری معتقد هستند که فم فتال از هیتایرا‌ سرچشمه می‌گیرد. نقش‌مایه‌های هیتایرا‌ را می‌توان در اپرای ‌فلوت سحرآمیز‌ اثر موتزارت مشاهده کرد که برخی از نشانه‌شناسان معتقدند، اُپرای ‌فلوت سحرآمیز‌ از اولین اپراهایی است که اغواگری یک زن در آن بسیار ملموس است. امّا سند مهمی که ریشۀ فم فتال را نشان می‌دهد، مجموعۀ اشعار جان کیتس، شاعر انگلیسی دوران رمانتیسم، است که یکی از این مجموعه‌ها ‌لامیا نام دارد. ‌لامیا که پیش‌تر اشاره شد معشوقۀ دیمیتریوس بوده و جان کیتس با اشاره به نام یک هیتایرا، زنی اغواگر (فم فتال) را در دورۀ رمانتیسم، احیا می‌کند. همچنین جان کیتس در شعری با نام بانوی زیبای بی‌‌رحم و قصیده‌ای برای جام یونانی از عنوان ‌فم فتال نیز استفاده کرده است. ‌مارکی دو ساد نیز در داستان اروتیک خود به نام ‌ژولیت‌، ‌فم فتالی را معرفی می‌کند که نامش از رومئو و ژولیت شکسپیر گرفته‌شده است و رفتار‌هایش برگرفته از رفتارهای زنانی است که آشیل در ایلیاد هومر آن‌ها را اسیر کرده است. ‌فم فتال‌ در سینما نیز کاراکتر زنی را دارد که دارای زیبایی خاص و منحصربه‌فردی است موجب اغفال پروتاگونیست می‌شود. بهترین ‌فم فتال‌های سینما زنانی سخنور و باهوش بوده‌اند و اصیل‌ترین ‌فم فتال سینمایی را می‌توان در آثار ‌نوآر سینما یافت؛ مانند ‌باربارا استانویک‌ در ‌غرامت مضاعف (بیلی وایلدر) یا ‌ریتا هیروث در ‌بانویی از شانگهای‌ (اورسن ولز) که هر دوی این کاراکترها علاوه بر جذابیت جنسی و زیبایی ظاهری، پروتاگونیست را از طریق اغواگری به سمت بحران‌ ِ قهرمان هدایت می‌کنند و نمونه‌هایی عالی از ‌فم فتال در سینما هستند. طبق اسناد تاریخی، برخی معتقدند هیتایرا‌ مهم‌ترین تأثیر را در پیدایش ‌فم فتال داشته است.

 

مؤخره

شعری از ‌جان کیتس با نام ‌کجا تو را باید یافت؟ از مجموعه اشعار ‌قصیدۀ پاییز‌ که به وصف حال ِزنی اغواگر در یونان پرداخته است:

 

کجا تو را باید یافت؟

در خانه نشسته‌ای یا بر قله‌های بی‌تشویش

می‌رقصد گیسانت نرم؛

هماهنگ با باد

سرمست و مدهوش از عطر خشخاش‌ها

آنگاه ‌که رد پای تو بر گل‌ها می‌ماند؛

بسان لحظه چیدن خوشه‌ها،

شکیبا و آرام، شیار شخم را دنبال می‌کنی

سیب‌ها را می‌فشاری با چهره‌ای صبور

تو لحظه‌لحظه نگاه می‌کنی آخرین قطره‌های شهد را ...

 

منابع

Plutarch's Lives translation by Bernadotte Perrin

Iliad/Homer/William Cullen Bryant

Being a Woman: Fulfilling Your Feminity and Finding Love by Toni Grant

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

[1] Phryne

[2] Lais

[3] Naditu

[4] Oiran

[5] Kisaeng

[6] Plutarch

[7] Demetrius

[8] Lamia

[9] Polemon

[10] Demosthenes

[11] Briseis

[12] Chryseis

[13] Tecmessa

[14] Toni Wolff

[15] Toni Grant

[16] Courtesan

[17] Madonna

[18] Amazon

 ***

برگرفته از سایت:

www.filmnevesht.org

  • تشکر 4

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

hetaira_resized.jpg

  • تشکر 3

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر
مهمان
این موضوع برای عدم ارسال قفل گردیده است.

درباره نودهشتیا

نودهشتیا اولین کتابخانه مجازی دانلود رمان میباشد که با هدف ترویج فرهنگ کتابخوانی و حمایت از نویسندگان فارسی زبان آغاز به کار کرده است و بیش از یک دهه است در راستای این اهداف در حال فعالیت و خدمت رسانی به هموطنان عزیز است.

امکانات اضافی

×