رفتن به مطلب
Added by Amir

Saminfd

معرفی و نقد کتاب جامه دران | ناهید طباطبایی

پست های پیشنهاد شده

170y_9786002293503c387e2b98f28e590d3c9f5
 
عنوان:  جامه دران
موضوع:  داستا ن های فارسی قرن 14
نویسنده :   ناهید طباطبایی
ناشر:   چشمه
قطع:  رقعی
سال انتشار:  ۱۳۹۳
تعداد چاپ:  ۱
نوع جلد:  نرم
تعداد صفحات:  ۱۱۶
 
درباره کتاب:

«جامه‌دران» عنوان مجموعه داستانی از «ناهید طباطبایی» است که از سوی «نشرچشمه» منتشر شده است. این مجموعه اولین‌بار در سال 1376 منتشر شده بود، و حالا دوباره به ویترین کتابفروشی‌ها بازگشته است. در این مجموعه، داستان‌هایی همچون «از یادرفته در باد»، «جامه‌دران»، «جدول کلمات متقاطع»، «مراسم ختم آقای…»، «دوچرخه دکتر»، «شهر چرخ‌و‌فلک‌ها» و «کبوترهای سفید».
این کتاب سومین اثر ناهید طباطبایی است. «بانو و جوانی خویش»، «حضور آبی مینا»، «چهل سالگی»، «خنکای سپیده دم سفر» و «آبی و صورتی» از دیگر آثار اوست.
 
«ناهید طباطبایی» با رمان «چهل سالگی» پلی برای آشتی سینما و ادبیات ایران زد و اقتباس «علیرضا رئیسیان» از این رمان به عنوان یکی از فیلم‌های پرفروش و بحث‌برانگیز با بازی «لیلا حاتمی»، «محمدرضا فروتن»، «عزت‌الله انتظامی» در حافظه‌ی سینمای ایران ماند؛ و حالا این‌روزها فیلمی براساس داستان «جامه‌دران» از همین مجموعه آماده‌ی نمایش شده است، فیلمی که خانم طباطبایی فیلمنامه‌اش را براساس داستان «جامه‌دران» نوشته است. ساخت این فیلم سینمایی به کارگردانی حمیدرضا قطبی زمستان سال گذشته در شمال کشور آغاز شد. بازیگرانی چون مهتاب کرامتی، پگاه آهنگرانی، مصطفی زمانی، باران کوثری، افسر اسدی، محمود بهروزیان، فرزانه نشاط‌خواه و الهام نامی در این فیلم مقابل دوربین علی‌محمد قاسمی رفته‌اند.
 
«جامه‌دران» که نخستین فیلم سینمایی قطبی محسوب می‌شود، دارای سه اپیزود است و داستان زندگی زنی به نام شیرین است که در مراسم ختم پدرش به روابط جدیدی در زندگی او پی می‌برد و حقایقی تازه را کشف می‌کند. فیلمنامه این فیلم را قطبی به همراه ناهید طباطبایی که نویسنده کتاب «جامه‌دران» است، نوشته است.

در پشت جلد این کتاب درباره طباطبایی می خوانیم: 

"ناهید طباطبایی در سال 1337 در تهران متولد شد. او فارغ التحصیل رشته ادبیات دراماتیک و نمایش نامه نویسی از مجتمع دانشگاهی هنر است. او که از نوجوانی آغاز به نوشتن کرده، اولین مجموعه داستان خود را در سال 1371 به چاپ رساند و تاکنون کار داستان نویسی و ترجمه از زبان های فرانسه و انگلیسی را ادامه داده است. ناهید طباطبایی داوری برخی از جوایز ادبی از جمله جایزه صادق هدایت، گلشیری و جشنواره ادبی اصفهان را به عهده داشته است. او در حال حاضر مدیریت نشر دید را به عهده دارد. تاکنون داستان های زیادی از او به زبان های مختلف دنیا ترجمه شده و چند اثر او نیز به صورت فیلمنامه درآمده است."

 

  • تشکر 1

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر

رمانِ جذابِ جامه دران مرا ترغیب به اقتباس کرد گفت وگو با حمید رضا قطبی کارگردان فیلم سینمایی «جامه دران»

 

1318056.jpg

 

 

فیلم سینمایی جامه دران اولین ساخته حمید رضا قطبی به موضوعی اجتماعی و معاصر در روایتی تو در تو می پردازد. جامه دران از رمانی از ناهید طباطبایی به همین نام اقتباس شده است. فیلم، سه بخش در مقاطع زمانی گذشته تا حال را به شکلی مجزا روایت می‌کند. با حمید رضا قطبی درباره ساخت «جامه دران» گفت وگویی انجام داده ایم

برخی از داستان های ناهید طباطبایی منجمله همین جامه دران روایت خطی ندارد و داستان مدام در گذشته و حال جریان دارد. آیا ساختن فیلم بر اساس این نوع داستان ها نسبت به داستان های خطی سخت تر نیست؟

همه داستان های ناهید طباطبایی چنین ویژگی ندارند. موقعی که ناهید طباطبایی داستانش را تبدیل به فیلم نامه کرد. روایت خطی و مستقیم را به کار برد. رمان ایشان سه بخشی و اپیزودیک بود. اما داستان در روند تبدیل به فیلم نامه تبدیل به یک قصه واحد خطی شده بود.

آیا شما چنین درخواستی را از نویسنده انجام داده بودید؟

نه، موقعی که با طباطبایی تماس گرفتم و با ایشان در مورد تمایلم برای ساختنِ فیلم بر اساس رمان صحبت کردم. مشخص شد که قبلا فیلم نامه را نوشته بودند.

بهر حال ناهید طباطبایی فیلم نامه چهل سالگی را برای علیرضا رئیسیان نوشته بود و می دانست در سینما روایت خطی بهتر جواب می دهد؟

شاید چنین دیدگاهی داشت. اما من فیلم نامه را دوست نداشتم و آنرا مناسب تبدیل شدن به فیلم نمی دانستم. 

به چه دلیل آن روایت خطی مناسب تبدیل شدن به فیلم نبود؟

از منظر سینما، مخاطب و نظر شخصی من که با رمان اپیزودیکِ جامه دران ارتباط برقرار کرده بودم، آن شیوه مناسب نبود.

تجربه نشان داده مخاطب ایرانی روایت های خطی در سینما را بیشتر از روایت های پیچیده دوست دارد ؟

درست است. بهر حال ساخت آن نوع فیلمها هم آسان تر است. و برای مخاطب سهل الهضم تر است. موقعی که در فیلم سازی به سراغ روایت حماسی می رویم. حتما در آن تعقل و فاصله گذاری رخ می دهد و مخاطب باید با دقت فیلم را نگاه کند. به این ترتیب تماشاگر باید از تمام حواسش حین دیدن فیلم بهره بگیرد و راز گشایی تدریجی روایت را دقیقتر دنبال کند. در چند سالنی که فیلم را به همراه مخاطب دیده ام متوجه شدم که تماشاگران با فیلم ارتباط برقرار کرده اند.

بیشتر چه نوع آدم هایی و از چه قشری از جامعه با فیلم ارتباط برقرار کرده اند؟

من در این چند اکران، ندیدم که مخاطبی به فیلم اعتراض کند و یا حین دیدن فیلم غر بزند و همه در آرامش و با دقت فیلم را نگاه کردند. تجربه نشان داده وقتی مخاطب با فیلمی ارتباط برقرار نمی کند، در سالن نمایش با بغل دستی اش حرف می زند؛ یا با گوشی موبایلش مشغول می‌شود و حتی می رود پفک و تنقلات می خرد.

حتی مخاطبان عادی هم با فیلمتان ارتباط برقرار می‌کنند؟

بله، چند مدت پیش، فیلم را در پردیس کوروش با مردم دیدم و همه واکنش ها خوب بود. شاید در اکران های خصوصی مخاطب رودربایستی داشته باشد و فیلم را نگاه کند. اما مردم عادی هیچ تعارفی ندارند؛ اگر فیلمی را دوست نداشته باشند اعتراضشان مشخص می‌شود. برای فهمِ درست از میزان رضایت مندی تماشاگران به این مشاهده عینی هم بسنده نکردم و از مسئول سالن سینما در باره واکنش سایر مخاطبان در سانس های دیگر نمایش فیلم پرسش کردم و متوجه شدم که این وضعیت در تمام سانس ها وجود دارد. 

آیا اگر مخاطبی نقدی منفی به فیلم داشته باشد آن را قبول می‌کنید؟

آدم دموکراتیکی هستم و از نقد منفی ناراحت نمی شوم. نظر هر کسی محترم است. 

در سینمای ایران معمولا فیلمسازان برای دلشان فیلم می سازند تا برای مخاطب. آیا جامه دران را برای مخاطب ساخته اید؟

در فیلم سازی رعایت این نکته مهم است که ضمن حفظ وجوه هنری به سلیقه مخاطب هم توجه داشته باشیم. من به این نوع سینما اعتقاد دارم. من به سینمای مهرجویی اعتقاد دارم.

در سینمای ایران اقتباس ادبی حلقه مفقوده است و در مواردی معدود مثل همکاری مهرجویی با ساعدی کمتر این اتفاق رخ داده است. بر اساس چه ویژگی از داستانی از ناهید طباطبایی اقتباس ادبی انجام دادید؟

ادبیات می تواند منبع بسیار خوبی برای اقتباس در سینما باشد. رمان و داستان های ناهید طباطبایی ظرفیت و پتانسیل زیادی برای اقتباس دارد و اتفاقات خوبی در این داستان ها رخ می دهد. طباطبایی نویسنده ای است، که به روز می نویسد و احوالات زمانه خودش را درست می شناسد. رمان جامه دران برای مخاطب جذاب و پر از تعلیق و غافلگیری است. درکنار این مسئله، شخصیت های رمان هم به درستی پرداخت شده اند. البته من تاکید نداشتم که حتما فیلم نامه ای اقتباسی بسازم. کما اینکه فیلم نامه ای هم نوشته بودم و شرایط ساختش فراهم نشد. 

قصه ناهید طباطبایی آنقدر جذاب بود که مرا ترغیب به چنین اقتباسی بکند. هر زمان هم که قصه خوبی به دستم برسد و از ساختار آن خوشم بیاید، سعی می‌کنم که آن قصه را تبدیل به فیلم نامه کنم. من تمام تلاش خود را کردم تا به کتاب و متن اصلی اثر ناهید طباطبایی وفادار باشم. در سینمای روزِ جهان خیلی از فیلم ها با تکیه بر ادبیات ساخته می‌شود. یک نویسنده به خلق یک اثر و رویا کمک می‌کند و این کمک حال من فیلم ساز است؛ و دیگر من نباید از نقطه صفر و با نوشتن شروع کنم. مگر اینکه خودم آنقدر رویا و ایده داشته باشم که فیلم نامه های زیادی نوشته و آماده ساخت داشته باشم.

در این چند ساله خیلی از جوان ها با پیدا کردن سرمایه گذار بدون اینکه سابقه ساخت حتی فیلم کوتاه داشته باشند فیلم شان را می سازند. اما شما روند منطقی فیلم سازی را طی کردید و بعد از سالها دستیاری و ساخت فیلم کوتاه فیلم اولتان را ساختید؟

با رابطه داشتن خیلی از کارها انجام می‌شود و این نوع فیلم ساختن بدون طی کردن مراحل لازم هم یکی از این کارها است. البته این دوستان می توانند در خیلی از موارد فیلم بعدی شان را هم بسازند و مهم این است که رابطه های قوی داشته باشند. بنابراین آنقدر فیلم می سازند تا فیلم سازی را یاد بگیرند. شیوه درست فیلم ساز شدن، تجربه اندوزی و ساخت فیلم کوتاه و نیمه بلند است. شیوه آکادمیک و تجربی مکمل هم می شوند و کمک می‌کنند یک روند درست شکل بگیرد. اما همیشه این روند اتفاق نمی افتد. 

گاه جوان هایی می آیند با ایده و طرحی؛ و تبدیل به فیلمش می‌کنند و از شکست نمی ترسند و گاه هم کارشان دیده می‌شود. الان دورانی است که برای یک ایده خیلی کف می زنند و اگر فضای فیلم به گروه خاصی هم متمایل باشد از آن حمایت می‌کنند و فیلمساز سوار بر موج می‌شود و کارهای بعدی اش را انجام می دهد و فیلمسازی برایش تبدیل به یک شغل می‌شود.

آیا شما فیلمسازی را به‌عنوان خلق یک اثر هنری نگاه می‌کنید؟

فیلم سازی خلق اثر هنری است و اگر این گونه نباشد فیلم ساختن سمت و سوی کاسبکارانه ای پیدا می‌کند و به سمت ابتذال می رود.

آیا تجربه ساخت فیلمی با ساختارِ اپیزودیک در اولین تجربه سینمایی تان کارِ چالش برانگیزی نبود؟

ساختار اپیزودیک چندان در سینمای ایران شناخته شده نیست و تماشاگر ایرانی حال و حوصله زیادی هم ندارد که چنین فیلم هایی را ببیند. مخاطب امروز راحت طلب شده است و دوست دارد زودتر به روایت اصلی فیلم برسد و آن را در یک قالب مشخص ببیند. فیلم های اپیزودیک انواع مختلفی دارند. نوع حماسی هم گونه ای از ساختارِ اپیزودیک است. در مجموع در فیلم تلاش کردم که بتوانم با مخاطب ارتباط برقرار کنم.

آیا جامه دران یک ملودرام اجتماعی است؟

جامه دران در اصل یک ملودرام خانوادگی است. در فیلم پدرِ شخصیتِ اصلی فیلم یعنی شیرین می میرد و این مرگ باعث می‌شود یک سری از حقایقِ زندگی شیرین برملا شود.

در سینمای اروپا و امریکا چند سالی است به جای ساخت فیلم های اپیزودیک ساخت فیلم های پازل گونه ای مثل ۲۱ گرم و یا بابل رونق گرفته و داستانهای مختلفی در یک فیلم به صورت موازی روایت می شوند. آیا به ساخت فیلم با این شیوه علاقه ای نداشتید؟

اگر احساس می کردم که ممکن است نوع روایت فیلم نتواند ارتباط کاملی با مخاطب برقرار کند. شاید به ساختار دیگری فکر می کردم. اما مطمئن بودم مخاطب با فضای فیلم همراه خواهد شد و به هیچ عنوان در طول دیدنِ فیلم اذیت نمی شود.

اغلب فیلمسازان ما ترجیح می دهند، به لحاظ مالی و کسبِ درآمدِ بیشتر، سوای کارگردانی، نویسنده فیلم شان هم باشند شما این قضیه را چقدر قبول دارید؟

اگر کسی اندیشه و دغدغه ای دارد که بنویسد به او نویسنده اطلاق می‌کنند و اگر خودش هم فیلمش را بر این اساس بسازد اشکالی ندارد. و بتدریج به او مولف هم می‌گویند. اما من خودم فاقد داشتن چنین ویژگی توامانی هستم. البته من چند سال قبل فیلم نامه «صدای در هیاهو» را نوشتم و به سیما فیلم عرصه کردم و مورد تایید هم قرار گرفت. اما بعدا موقعی که برای تولید فیلم اقدام کردم با این جمله که «برای ما اولویت ساخت ندارد» روبه رو شدم. 

من فکرهایی برای تبدیل شدن به فیلم نامه داشته ام و دارم. اما موقعی که این فکرها تحقق پیدا نمی کند ترجیح می دهم بروم سراغ اقتباس. درحال حاضر هم دو فیلم نامه اقتباسی برای فیلم سازی آماده دارم. به بنیاد سینمایی فارابی مراجعه کردم اما از تولید آنها حمایتی انجام ندادند. 

از سال قبل تا به امروز فارابی در تولید بیش از ۵۵ فیلم نقش و سهم داشته است. اما از کار من با توجه به اینکه سال قبل، جامه دران در فجر هم در بخش جوایز دیده شد هیچ حمایتی نکردند. ادعای دوستان در مورد اینکه از فیلم نامه های اقتباسی برای تبدیل شدن به فیلم حمایت می‌کنیم. فقط در حد حرف و وعده و عید است.

آیا ادبیات روز را دنبال می‌کنید؟

با ناهید طباطبایی آشنایی قدیمی دارم؛ و تمام نوشته های ایشان را خوانده ام. درحد توانم سعی می‌کنم آثار ادبی را بخوانم. اغلب نوشته های پرینوش صنیعی پور و بلقیس سلیمانی را می خوانم. معتقدم همیشه باید ارتباطتمان را با ادبیات روز حفظ کنیم.

بنابراین بیشتر تمایل دارید قصه هایی از نویسندگان زن را بخوانید؟

نه، آثار نویسندگان مرد بزرگی مثل هوشنگ مرادی کرمانی را همیشه مطالعه می‌کنم.

آیا فیلم جامه دران یک اثر زنانه صرف است؟

فیلم جامه داران روایت زندگی سه زن است. هر کدام از این زنها جزیی از زنان جامعه هستند؛ که می توانند سنتی و یا روشنفکر باشند. این فیلم هویت انسان را نشانه رفته است. به همین دلیل است که مخاطب در مواجهه با فیلم با آن همذات پنداری می‌کند. به اعتقاد من تاثیرگذاری جامه دران به دلیل انعکاس درستِ زندگی است و مخاطبان در این فیلم سینمایی عشق، دروغ و ظلم را می بینند.

یکی از جذابیت های فیلم جامه دان تنوع لوکیشن و جغرافیای آن است. چگونه به این چشم انداز متنوع جغرافیایی رسیدید؟

در حال حاضر اکثر فیلم ها در آپارتمان و در یک کوچه و یا یک خیابان محدود و خاص فیلم برداری می شوند. خوشبختانه مدت زمان زیاد پیش تولید باعث شد که ما فرصت کافی برای پیدا کردن لوکیشن داشته باشیم. این جستجوها کمک کرد تا بتوانیم لوکیشن های های مناسبی را برای فیلم پیدا کنیم. 

برای ارائه کارخوب و استاندارد باید زمان زیادی را صرف کرد. مناطق مختلف استان های زیادی را برای پیدا کردن روستای مورد نظرمان گشتیم تا در نهایت روستا را پیدا کردیم. لوکیشن های این فیلم (خانه ارباب و مادرِ واقعی شیرین و بخش روستا) در استان سمنان و در حوالی شهمیرزاد است؛ که روستایی بسیار مناسب برای فضای روستایی بود که در فیلم نامه وجود داشت.

 

  • تشکر 1

به اشتراک گذاری این ارسال


لینک به ارسال
به اشتراک گذاری در سایت های دیگر
مهمان
این موضوع برای عدم ارسال قفل گردیده است.

درباره نودهشتیا

نودهشتیا اولین کتابخانه مجازی دانلود رمان میباشد که با هدف ترویج فرهنگ کتابخوانی و حمایت از نویسندگان فارسی زبان آغاز به کار کرده است و بیش از یک دهه است در راستای این اهداف در حال فعالیت و خدمت رسانی به هموطنان عزیز است.

امکانات اضافی

×